Tháp chim bồ câu hàng trăm năm tuổi ở Iran

Chim bồ câu, hay đúng hơn là phân của chúng, từng trở thành nguồn tài nguyên quý giá ở Iran. Phân từ chim bồ câu chủ yếu được sử dụng làm phân bón, ngoài ra cũng được sử dụng trong ngành công nghiệp da với chức năng làm mềm da. Quan trọng hơn, phân chim là một thành phần thiết yếu trong sản xuất thuốc súng. Vì vậy, người dân Iran đã xây những tòa tháp cao 18 m để nuôi hàng nghìn con chim bồ câu.

Trong suốt thế kỷ 16 và 17, nhất là vào khoảng thời gian trị vì của triều đại Safavid, người Iran xây dựng rất nhiều tháp chim bồ câu. Chim bồ câu được nuôi thuần hóa không phải để lấy thịt (vì loài chim này đặc biệt được tôn kính trong đạo Hồi), mà chỉ để lấy phân. Người dân địa phương thu gom phân chim để bón ruộng dưa hấu và dưa chuột. 

 

Người thời Safavid có sở thích đặc biệt với dưa và tiêu thụ khối lượng rất lớn. Phân chim bồ câu được cho là loại phân tốt nhất cho những loại cây trồng này. Các tháp được xây dựng với mục đích thu hút chim bồ câu đến làm tổ và người dân có thể thu hoạch phân của chúng. 

 Vào thời kỳ thịnh hành, thành phố Isfahan có khoảng 3.000 tháp chim bồ câu. Ngày nay, khoảng 300 tháp vẫn nằm rải rác khắp vùng nông thôn trong tình trạng hư hỏng khác nhau. Phân bón và hóa chất hiện đại đã khiến những công trình kiến ​​trúc tuyệt đẹp này trở nên lỗi thời, dẫn đến việc các tháp bồ câu bị bỏ hoang trên những cánh đồng.

 

 Tháp chim bồ câu điển hình có hình trụ, được xây bằng gạch bùn không nung, vôi và thạch cao. Các tháp có đường kính từ 10 đến 22 m và cao từ 18 m trở lên, có thể nuôi tới 14.000 con chim bồ câu. Tháp này được xây dựng như những pháo đài bất khả xâm phạm có thể che chở chim bồ câu khỏi những kẻ săn mồi. Kích thước nhỏ của lối vào ngăn các loài chim lớn như diều hâu, cú hoặc quạ.

 Bên trong tháp bao gồm vô số tổ nhỏ xếp thành lớp đều nhau như bàn cờ, dọc theo các bức tường. Việc bố trí các chuồng chim kiểu bàn cờ này giúp sử dụng hiệu quả không gian, tối đa hóa số lượng lỗ và giữ cho trọng lượng cũng như khối lượng vật liệu xây dựng được sử dụng ở mức tối thiểu. 

Các tổ nuôi chim bồ câu có kích thước khoảng 20x20x28 cm, với một cây sào ngắn nhô ra ngoài. Tường của tháp được thiết kế nghiêng vào trong cho phép phân chim bồ câu rơi trực tiếp vào trung tâm hố thu gom phía dưới.  Các tháp được mở mỗi năm một lần để thu hoạch phân.

 Những con chim không bị bắt và huấn luyện để chui vào tháp mà là chúng bị thu hút theo bản năng, do kiến trúc của tháp giống những gờ đá và kẽ hở nơi chim bồ câu thích làm tổ, giao phối và nuôi con non trong tự nhiên. Những con chim chỉ được cung cấp nơi ở, còn thức ăn thì không. Ban ngày chúng đi kiếm nước và thức ăn. Vào ban đêm, những con chim sẽ trở lại tháp bồ câu.

Read More

Lười - loài động vật chậm chạp và lười biếng

Lười có 6 loài, chúng sống chủ yếu ở Nam Mỹ. Đặc trưng chung của lười là sự chậm chạp và ít vận động và có ngoại hình trông khá ngu đần, thờ ơ, nhưng đây chính là sự tiến hóa để thích nghi với môi trường sống không có nhiều chất dinh dưỡng thì chúng phải tiết chế năng lượng bằng cách hạn chế sự vận động. Chúng ngủ khoảng 9-16 tiếng 1 ngày, ăn uống chủ yếu là lá cây. 

Khi nuôi nhốt được thỏa mãn các nhu cầu dễ dàng thì lười thường ngủ nướng hơn 16 tiếng mỗi ngày. Nhưng trong tự nhiên lười chỉ ngủ chưa tới 10 tiếng, các con lười chỉ ngủ 9,6 tiếng mỗi ngày.

Ít vận động nên Lười sử dụng rất ít năng lượng. Lười chậm chạp đến mức động tác của nó trông giống như kỹ thuật chiếu chậm được dùng trong điện ảnh. Nó chậm đến nỗi cây cỏ cũng có thể mọc trên người nó. Vì chậm chạp nên lười gần như bất động và hòa mình vào môi trường. Khi dịch chuyển trên đất, tốc độ nhanh nhất mà nó có thể đạt được là 160m/giờ.

Lười có cấu tạo 3 đốt xương phụ ở cổ, vì thế Lười có thể quay đầu 270 độ. Điều này cho phép chúng đánh hơi thấy những kẻ săn mồi đang đến từ hầu hết mọi hướng. Đây chính là một lợi thế đặc biệt hữu ích khi chúng dành gần như toàn bộ thời gian để bất động trên cây. 

Sống bám trên cây nên các chi của lười có những sợi gân đặc biệt khỏe mạnh; đầu các ngón có móng vuốt mọc cong giống như chiếc móc giúp chúng dễ dàng bám chặt và treo ngược trên cành cây. Thậm chí có những chú lười đã chết nhưng vẫn bám chặt vào cành cây.

Lười có thể bám chặt ngược lâu mà không sợ việc tụ máu trên đầu. Bí mật nằm ở hệ thống tuần hoàn của lười cũng có một van đặc biệt, ngăn chặn được sự tụ máu trên đầu.

Lười di chuyển chậm chạp trên người có thể bê bết bùn đất, rêu .. Nhưng thật ra chúng không hề bốc mùi, vì chúng không toát mồ hôi. Và điều này có ý nghĩa rất lớn khi giúp chúng tránh được khả năng đánh hơi của những loài ăn thịt, và dễ dàng hòa vào môi trường tự nhiên.

Hệ tiêu hóa của lười cũng chậm tương đương như cơ thể nó. Thỉnh thoảng, lười cũng bò xuống đất đi tìm nước uống và đi vệ sinh, nhưng rất ít. Một tuần nó xuống đất một lần để loại bỏ chất thải.

Ngón chân con lười cong vào sẳn để treo mình lên cây và không cần bám vào bất cứ vật gì. Chúng chỉ cần móc móng vuốt qua cành cây. Khi sinh con, con của chúng cứ việc nằm và ngủ trên bụng con lười mẹ, và cả ăn, và đi vệ sinh ngay trên mình mẹ nó. Khi những cánh rừng bị ngập nước, chúng cũng có thể bơi đi tìm cành cây khác, nhưng cũng rất hiếm.

Chế độ ăn của con lười rất kém đa dạng về mặt dinh dưỡng, cùng với đó là sự chầm chậm ít di chuyển để tìm kiếm thức ăn, bởi vậy chúng cần dạ dày có kích thước lớn và có nhiều buồng để có thể chứa được nhiều thức ăn. Con lười có thể mất đến hàng tháng trời để tiêu hóa hết 1 bữa ăn, và nó cần một lối sống ít hoạt động để giữ cho việc dị hóa năng lượng ở mức càng thấp càng tốt điều này thường làm thân nhiệt của con lười hạ xuống rất thấp. Khi thân nhiệt xuống quá thấp, hệ vi khuẩn đường ruột của chúng sẽ dừng hoạt động, đồng nghĩa với việc dù đã ăn đủ cho cả tháng trời, nhưng con lười vẫn có thể chết đói, bởi vì thức ăn trong đường tiêu hóa của chúng không hề bị tiêu hóa.

 

 

 

 

 

Read More

Hệ thống hô hấp ống khí của côn trùng

Cá hô hấp bằng mang; động vật có vú, động vật bò sát hô hấp bằng phổi, loài lưỡng cư còn có thể hô hấp qua da. Ở côn trùng cơ quan hô hấp của chúng là hệ thống ống khí, quá trình trao đổi khí diễn ra trực tiếp giữa cơ quan hô hấp với các tế bào. Côn trùng vì thế không có mũi như động vật trên cạn khác.

Hệ thống ống khí spiracles trên da giúp đưa oxi tiếp xúc trực tiếp với từng tế bào mà không cần thông qua hệ tuần hoàn. Những lỗ ngoài da này, đóng vai trò như các van đóng mở, dẫn không khí đến hệ thống hô hấp nội bộ bằng rất nhiều các ống có mật độ dày đặc được gọi là tracheae.

Hệ thống hô hấp của côn trùng hoạt động như một miếng bọt biển. Bọt biển có những lỗ nhỏ để nước vào bên trong làm ẩm miếng bọt biển. Tương tự như vậy, các lỗ hổng trên da (spiracle) cho phép không khí vào hệ thống khí quản nội bộ thấm các mô của côn trùng với oxy. Carbon dioxide được chuyển hóa cũng thoát ra khỏi cơ thể thông qua các spiracles. Các spiracles có thể được mở và đóng một cách hiệu quả để giảm sự mất nước. Các van spiracles được điều khiển bởi các cơ xung quanh nó.

Côn trùng có thể kiểm soát hô hấp ở nhiều mức độ. Một con côn trùng có thể mở và đóng spiracles bằng cách sử dụng các cơ. Ví dụ, một con côn trùng sống trong môi trường khô cằn, sa mạc có thể giữ các van spiracle đóng lại để tránh mất độ ẩm. Ngoài ra, côn trùng có thể đẩy không khí xuống khí quản bằng việc mở liên tục các van spiracles, do đó đẩy nhanh việc cung cấp oxy. Trong trường hợp nhiệt độ cao, côn trùng thậm chí có thể thổi không khí bằng cách luân phiên mở các spiracles.

Tuy nhiên, tỷ lệ oxy trong không khí là không thể kiểm soát. Từ thời tiền sử, tỷ lệ oxy trong không khí rất cao, do đó côn trùng sử dụng hệ thống hô hấp này và nó có kích thước to hơn rất nhiều so với hiện nay. Ngày nay tỷ lệ oxy thấp hơn nên kích thước của cồn trùng cũng vì thế mà nhỏ đi.

Khi ở dưới nước côn trùng vẫn có những cách riêng để tồn tại. 

Oxy chiếm 20% trong không khí và chiếm khoảng 0,00015% trong nước. Mặc dù vậy, một số loài ấu trùng côn trùng vẫn có thể sống trong nước trước khi chúng trưởng thành. 

Read More

Cá sấu - Nước mắt cá sấu

Hiện tượng cá sấu chẩy nước mắt là do chúng đang bài tiết muối khỏi cơ thể qua đường nước mắt. Nước mắt cá sấu không phải do chúng buồn bực điều gì cả. Giống bò sát với não nhỏ này luôn là loài vật khát máu hung tợn chứ không có một chút mềm yếu nào. Mỗi khi nuốt chửng con mồi chúng lại tiết ra nước mắt có lẫn muối.

Hiện tượng nước mắt cá sấu làm cho con người liên tưởng đến sự ăn năn khi làm việc ác. Cũng chính vì thế thành ngữ nước mắt cá sấu có ý ám chỉ chỉ sự giả tạo bề ngoài thương hại kẻ khác nhưng trong lòng lại vui sướng vô cùng.

Ngoài tự nhiên mắt cá sấu rất tinh tường, thậm chí chúng nhìn được cả trong bóng tối. Trong bóng đêm, mắt cá sấu vẫn có thể nhìn rõ mọi vật. Mắt cá sấu có chứa các tinh thể guanine, tạo thành lớp tapetum lucidum, nằm ở phía sau võng mạc. Điều này giúp mắt cá sấu phản xạ được ánh sáng và giúp chúng nhìn được trong bóng tối.

Vảy cá sấu thu nhiệt từ Mặt trời. Nhiệt độ cơ thể của cá sấu phụ thuộc vào nhiệt độ bên ngoài, vì vậy chúng được xếp vào nhóm động vật máu lạnh. Vảy trên da cá sấu chưa nhiều mạch máu, bao gồm mạng lưới các mao mạch nhỏ giúp đẩy máu qua vảy nóng, thu nhiệt từ mặt trời. Nhờ đó máu trong cơ thể được làm nóng lên và giữ ấm cho cơ thể. Vì vậy, khi muốn nhiệt độ tăng lên, cá sấu thường phơi nắng. Khi cần mát, chúng thường ẩn vào bóng râm hoặc dìm mình vào nước.

 Cá sấu có thể bật thẳng đứng tấn công con mồi, hoặc đi bộ kiễng chân cao khỏi vùng cát nắng. Tuy nhiên, cá sấu có khả năng tấn công con mồi khá nhanh bằng cách tăng tốc bật thẳng đứng. Nó có thể lắc lư chiếc đuôi để tạo lực đẩy và bất ngờ phóng thẳng lên không trung theo chiều thẳng đứng và tấn công con mồi. 

Khi nằm trên cạn, cá sấu thường mở miệng. Thói quen này không phải là một cử chỉ khiêu khích của chúng, mà là do cá sấu tự làm mát mình: bằng cách để mồ hôi thoát qua miệng.

Read More

Vịt con và hiện tượng hiệu ứng vịt con

Vịt nhà là động vật đẻ rơi trứng và không có khả năng ấp trứng như gà, vịt trời, ngan. Việc chú vịt con sinh ra không biết mẹ chúng là con nào là chuyện dễ gặp. Khi chú vịt con nở, nó được lập trình là nhìn cái gì chuyển động đầu tiên là mẹ của nó. Dù là chú gà hay con người, miễn là khi chúng ta xuất hiện lúc nó mới nở, nó sẽ mặc định ta là mẹ nó.

 

Hiệu ứng chú vịt con đặt ra vấn đề là chúng ta khó khăn trong chấp nhận sự thay đổi, để đón nhận những làn gió mới mẻ dù nó khoa học hơn, đúng đắn hơn. Không có gì là vĩnh cửu, mọi thứ đều phải thay đổi cho phù hợp với hoàn cảnh và nhu cầu cuộc sống, và chúng ta cũng cần tập thay đổi định kiến thì mới hòa nhập được với thế giới đổi thay từng ngày.

Read More

Chim sẻ trên cánh đồng Việt Nam

Cảnh tượng chim sẻ ríu rít hàng trăm con đua về đậu trên những ngọn cau đã dần xa rời các làng quê Việt. Các loại bẫy thi nhau tiêu diệt loài vật này. Từ bẫy dính, bẫy âm thanh, bẫy lưới khiến cho những tổ chim hoang vắng, những quả trứng lạnh lẽo và lũ sẻ con chết đói. Đưa sẻ lên bàn nhậu đã và đang tiêu diệt nét quê hữu tình.

Dẫu biết sẻ quá nhiều sẽ làm thiệt hại về thóc và mùa màng, dẫu biết rằng một chút thịt sẻ sẽ làm các quý ông đề cao năng lực. Nhưng thực sự con người đã và đang không thoát khỏi sự tàn ác của chính mình. Con người không biết rằng sẻ chính là loài bắt sâu bọ vô cùng có ích. Tại sao con người lại bắt nạt những con vật bé nhỏ. Tại sao không thể cảm nhận thiên nhiên, cảm nhận tiếng kêu ríu rít thành bầy. Cắm đầu vào bàn nhậu, cắm đầu vào vài ba đồng lẻ để thôn quê hoang vắng, một tiếng chim thanh bình tìm cũng khó. Chúng ta đang học theo lối sống tàn nhẫn điệt chim sẻ của trong những năm 1958 tại Trung Quốc. Diệt chim sẻ, châu chấu đã phá nát mùa màng và gây nạn đói tại Trung Quốc.

Những chú sẻ màu lông nâu hiền lành như đất, mỗi lần về quê tôi lên trần nhà ngắm lũ sẻ rúc rích nơi đầu hè, trên ngọn tre, ngọn cau mùa làm tổ mà vui. Những mùa này vắng tiếng sẻ buồn đến nao lòng. Nghe vài người tỷ tê vui sướng dăm ba câu truyện bẫy sẻ mà lại thấy lòng hoang vắng lạ kỳ.

Rất nhiều người tiếc sẻ, nhưng nào ai ngăn được lòng tham con người. " Những đàn chim se sẻ bay về thường báo hiệu bắt đầu hay kết thúc một vụ mùa mới của bà con quanh năm lấm lem bùn đất. Chim sè sẻ về, niềm vui, nỗi buồn của người dân quê như cũng được chia sẻ bớt. Bờ tre, gốc rạ cũng trở nên vui hơn, có hồn hơn. Vậy mà, dần dần, những bầy chim sẻ thưa dần đi, những đôi cánh sè sẻ nghi ngờ và hoang mang hơn khi chạm vào từng miếng đất, từng khoảnh ruộng của làng quê Việt hiện đại."

Sẻ khướu trống

Ngày xưa, lũ nhỏ chúng tôi thường đi bắt sẻ cam. Nuôi chúng lớn, chúng theo người, khôn lắm. Thiên nhiên vui vầy, có ong, có cá, có chuồn chuồn, có châu chấu, có bướm .. Giờ thì chỉ có thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ những con đường bê tông vắng lạnh. Dù sao cũng cầu mong đất nước phát triển, tư duy của người dân về thiên nhiên được nâng cao. Con cháu chúng ta không phải cắm cổ vào điện tử vào game. Chúng có quyền tận hưởng thiên nhiên và cảm nhận tình cảm với thiên nhiên. Thiên nhiên chính là tài sản mà chúng ta phải biết để lại cho thế hệ con cháu.

Đôi phần tập tính của chim sẻ:

Chim sẻ là động vật ăn hạt, trái cây và ăn sâu, nhưng nó có thể thay đổi tập quán ăn uống khi sống gần gũi với con người. 

Chim sẻ có thể bay rất nhanh để chạy trốn khỏi kẻ săn mồi. Kẻ thù chính của chim sẻ là chó, mèo, cáo và rắn. Nó thường xây tổ dưới mái nhà, gầm cầu hoặc hốc cây. Chim đực sẽ chịu trách nhiệm xây tổ và trong quá trình này, nó sẽ cố gắng quyến rũ những con cái. Chim cái sẽ giúp chim đực cùng xây tổ nếu chim cái “quan tâm” tới việc giao phối với con đực.

Chim sẻ trưởng thành ăn hạt là chủ yếu nhưng nuôi con bằng sâu. Nuôi con bằng sâu giúp chim non tiêu hóa tốt và trưởng thành nhanh.  

Read More

Chim cú mèo

Cú mèo là loài chim thích đi săn trong màn đêm. Loài cú có tầm nhìn ban đêm cực kỳ tốt. Chúng có thể tự "giấu" đi sự hiện diện của mình mà không để lộ một tí âm thanh nào.

Khác với những loài chim ồn ào. Riêng với cú, khi bay chúng gần như không phát ra âm thành nào, kể cả tiếng xào xạc.

Để có khả năng này, lông vũ của chim cú được tạo hóa thiết kế với khả năng khí động học cực cao, nó hấp thu được rung động và triệt tiêu được tiếng đập cánh, kết quả là cú tấn công vồ mồi sẽ hoàn toàn yên lặng, nạn nhân không biết được chim cú bay tới từ lúc nào.

Mỗi khi chim cú vỗ cánh, thiết kế lông vũ trên cánh của nó có khả năng biến đổi động năng thành nhiệt năng, giúp triệt tiêu được tiếng động của việc đập cánh. So với lông chim ưng, cánh của chim cú trông xù xì hơn rất nhiều. Thế nhưng chính sự xù xì đó lại tạo ra sự im lặng chết chóc cho con mồi.

Và nhìn chung cánh của chim cú trông rộng và lớn hơn đôi cánh gai góc của chim ưng rất nhiều. Vì thế tuy chúng bay chậm hơn nhiều, nhưng lại giữ được thời gian bay ổn định. Khi bay cú mèo không cần phải đập cánh liên tục. Càng ít đập cánh, càng ít âm thanh.

Read More